Pomidor

Biologia

• Pomidor (Lycopersicon esculentum) posiada obupłciowe, samopylne, zwisające w dół kwiaty.
• Kwiaty nie wytwarzają nektaru.
• Pręcikowie tworzy wokół słupka zamkniętą „tubę”, w której znajdują się podłużne otwory.
• W przypadku gdy słupek wystaje ponad pręcikowie, może dojść do zapylenia krzyżowego.
• Wystarczy lekkie poruszenie kwiatem, by pyłek z pręcików osypał się na znamię słupka. Trzmiele zawisają na kwiecie, przytrzymując pręciki żuwaczkami. Kwiat wprawiany jest w drgania dzięki napinaniu mięśni lotnych (bez poruszania skrzydłami). Zjawisko to określane jest jako „Buzz Pollination” -  zapylanie z wykorzystaniem wibracji.
• Ślady w miejscach, gdzie trzmiel przytrzymywał kwiat żuwaczkami, przybierają brązową barwę. Odbarwienia te wskazują, że kwiat został zapylony (w normalnych okolicznościach) i pojawiają się po paru godzinach od wizyty trzmiela, zależnie od pory roku i warunków klimatycznych. W związku z tym łatwiej jest przeprowadzać kontrolę kwiatów wieczorem niż w ciągu dnia. Wiosną kwiaty pozostają otwarte dłużej (2-3 dni) niż latem (<1 dzień). Należy wziąć to pod uwagę podczas kontroli. W okresie wiosennym ślady wizyty trzmieli powinny być widoczne na 80-90% otwartych kwiatów. Latem odsetek rzędu 30% jest wystarczający. W okresie letnim skuteczność zapylenia najlepiej sprawdzać na kwiatach zamkniętych (powinna wynosić 100%).
• Zbyt mała ilość kwiatów może doprowadzić do nadmiernych ich odwiedzin. W przypadku odmian o atrakcyjnych kwiatach, np. pomidorów koktailowych, skutkuje to uszkodzeniem dna kwiatowego, które potem widoczne jest w postaci skorkowaceń na ściankach owoców.

Ule NATUPOL

• Kwiaty pomidora nie wytwarzają nektaru. W związku z tym ul zawiera pożywkę wystarczającą na cały okres życia populacji trzmieli.

Dobry start

• Do zapylania pomidora stosuje się zwykle kolonie N. W momencie dostawy kolonia N składa się z 50-60 robotnic. Długość życia kolonii to 8-12 tygodni.
• Jeden ul wystarcza na ok. 2000 m² (odmiany kuliste), 2500 m² (odmiany mięsiste) i 1250 m² (pomidory koktajlowe). W przypadku upraw o mniejszej powierzchni nasz konsultant może doradzić Państwu wybór innego rodzaju ula.
• Ule NATUPOL można umieścić w uprawie, gdy otworzą się pierwsze kwiaty. W przypadku uprawy pomidorów kulistych zimą początkowo stosuje się minimum trzy ule na hektar. Następnie co drugi tydzień wprowadza się kolejne dwa ule na hektar. W przypadku innych rodzajów upraw lub upraw na mniejszej powierzchni specjaliści Koppert mogą opracować dla Państwa indywidualny plan zapylania.
• Uprawa letnia wymaga na początku większej liczby uli - minimum 8-10 na hektar.
• Wiosną, gdy rozpoczyna się kwitnienie roślin w pobliżu szklarni, które może powodować opuszczanie szklarni przez część robotnic, zaleca się umieszczenie w uprawie dodatkowych uli. 

Użytkowanie

• Ule należy umieścić na wysokości 50 cm – 1 m nad ziemią w miejscu osłoniętym od promieniowania słonecznego i zabezpieczonym przed skraplaniem pary/ opadami atmosferycznymi. Zimą zaleca się ustawienie uli w miejscu słonecznym. Unikać umieszczania ula wśród liści, powinien być on dobrze widoczny z przejścia!
• Odciąć wszelki dopływ dwutlenku węgla w bezpośredniej bliskości ula.
• Należy zabezpieczyć ul przed mrówkami.
• Po umieszczeniu ula we właściwym miejscu należy pozostawić trzmiele na około pół do 1 godziny, by się uspokoiły. Potem można otworzyć wylot.
• W przypadku uprawy w szklarni lub tunelu należy otworzyć wylot ula, gdy wietrzniki są zamknięte (późnym popołudniem). Zapobiega to wylatywaniu trzmieli poza szklarnię podczas przelotów orientacyjnych i umożliwia ich powrót do ula.
• Po kilku przelotach orientacyjnych trzmiele rozpoczną zapylanie.
• Trzmiele są najbardziej aktywne rano i po południu. Ich aktywność zależy także od okresów kwitnienia uprawy.
• Trzmiele wykazują aktywność w temperaturach 10-30°C, optymalna temperatura wynosi 15-25°C.

Ochrona upraw

• Trzmiele bez problemu łączyć można z naturalnymi wrogami szkodników.
• Stosowane w rolnictwie środki chemiczne mogą wpływać pośrednio lub bezpośrednio na trzmiele. Efekt bezpośredni występuje wówczas, gdy robotnice lub larwy zamierają na skutek kontaktu z produktem chemicznym lub po jego zjedzeniu. Pośredni wpływ takich środków zaobserwować można, gdy zapach rośliny traktowanej środkami chemicznymi odstrasza trzmiele od wizyt.
• Pozostałości pestycydów systemicznych (pobieranych przez system korzeniowy) często utrzymują się w roślinach przez długi czas. W przypadku gdy roślina taka poza pyłkiem produkuje także nektar (np. słodka papryka), szkody wyrządzone populacji trzmieli mogą być znacznie poważniejsze niż w przypadku roślin produkujących wyłącznie pyłek (np. pomidor).
• Szczegółowe informacje na temat czasu zalegania pestycydów oraz ich wpływu na trzmiele i inne organizmy pożyteczne dostępne są na stronie Koppert - Skutki Uboczne: Baza Danych On-line.
• Przed przeprowadzeniem oprysków należy zawsze uaktywnić opcję BEEHOME w ulu. Dzięki temu trzmiele mogą wejść do ula, nie mogą jednak wydostawać się na zewnątrz. Po upływie ok. 1 godziny ul można całkowicie zamknąć, a następnie przykryć lub wynieść ze szklarni.
• W przypadku usunięcia ula na jakiś czas ze szklarni należy go przechowywać w temperaturze 18-20°C.